Logo marginalia

Milano, Biblioteca Trivulziana, Triv. Inc. B141
Descritto da Giancarlo Petrella
Codifica elettronica a cura di Chiara Colombo
Elaborazione XML/XSLT: Alberto Cordone
Scheda IGI rivista su ISTC
BLONDUS FLAVIUS. Historiarum ab inclinatione Romanorum imperii decades. Ottaviano Scoto, Venezia, XVII kal. aug. [16 VII] 1483.
Bibliografia
H-C-R: H *3248 GW: 4419 Goff: B698 BMC: V,277 IGI: 1756
Incunabolo

Materia: Carta.

Misure fogli: mm 280 x 210

Misure specchio: mm 220 x 150

Legatura: Coeva.

Note di possesso - Ex libris:

Risg.ant.: ex libris Biblioteca ... (cancellato).
Guardia ant., al centro: ex libris Cazzamini-Mussi.
C. a2r [num. mod. 2r] m.inf.: Ex libris usui Mag(ist)ri Archa(n)geli Ritii Augustine(n)sis veneti concessus.

Condizioni: Incunabolo integro. Stato di conservazione discreto; prime carte del volume consunte lungo il margine lungo e dorso lacerato nel m.sup.

Postille (mano 1)

Strumento: penna.

Inchiostro: "bruno chiaro"; "bruno scuro".

Posizione: "interlinea"; "corpo del testo"; "margine esterno"; "margine interno"; "margine inferiore".

Lingua: Postille in latino.

Datazione: Sec. XVI

Quantità e distribuzione: Postille fitte alle cc. a2r-c3v; A5r-B4r; S2r-S7r. Il lettore postilla fittamente i primi due libri della prima Deca (avvenimenti riguardanti la caduta dell'impero romano) e il libro X della seconda Deca (avvenimenti occorsi tra XIII-XIV sec.). Postille limitate alle cc. f4v-f5r; g7v, h2r; k6v-lr; n7v-n8r.


Tipologia delle postille

Note filologiche:

Sporadiche correzioni di errori della stampa interl. e a testo.
Aggiunta segni di punteggiatura per facilitare la lettura interl. e a testo.

Note esegetiche:
Rare note di commento ai fatti storici (es. c. a5r: Nota, lector, Stilliconis perfidissimi proditoris immanissimum institutum contra imperatores [...]).

Altro:
Notabilia che ampliano i sintetici notabilia a stampa.
Ampie glosse riassuntive.
Guardia ant. recto: elenco di storici, probabilmente un parziale indice delle citazioni da Biondo (compilato dalla stessa mano che postilla il volume):
Tschellius Pollio historiographus / Paulus Diaconus scriptor historiar(um) / Eutropius scriptor / Orosius scriptor / Abladius scriptor / Prosper in additione ad Historias Eusebii et s(anct)i Hieronimi / Guido sacerdos Ravennas scriptor / Polibius grecus historicus.
Il postillatore è forse veneto (è quindi quell'Arcangelus Ritius Augustinensis della nota di possesso? La mano sembra molto simile), ad es. a c. 05v appone la nota isolata: Ecclesia sancti Marci venetiis cepta est edificari; e a c. S6r: classis veneta in Benaco nel lago di Garda.

Testo
Postilla
c. b2r [num. mod. 10r]

Is ergo Bonifacius reipublicae ama(n)tissimus a Castino comite i(n) belli hispanici adversus Vandalos Suevos et Alanos co(n)sorte(m) vocatus accessit. Gesseru(n)t aute(m) ilico Castinus et Bonifacius duces co(n)iuncti res laude dignissimas, nec fuit tu(n)c apud que(m)q(uam) dubiu(m) quin res romana eor(um) ductu auspiciisque brevi erigeret(ur). Sed cu(m) Bonifacius gere(n)dis rebus et co(n)silio praecelleret, Castinus ab emulatione virtutis i(n) odiu(m) viri prolapsus e(st) et i(m)prudenti ingratoque usus co(n)silio illu(m) i(n) ulteriora Hyspaniae missu(m) tanq(uam) hostibus in praeda(m) obiectu(m) a se ablegavit. Quod q(ui)dem aegre tulit alti vir animi Bonifacius et ilico co(m)paratis occulte navibus in Africa(m) cu(m) exercitu navigavit. Co(n)tigitque tu(n)c vergentis in ruina(m) imperii infortunio Honoriu(m) imperatore(m) Romae die(m) obire. Nec aliq(ui)s tu(n)c legitime suffectus e(st) Romae i(m)perator aut aliter providit occide(n)tali imperio Theodosius. Sed accepit tyrannide(m) Ioan(n)es q(ui)spia(m), a(n)tedicto maxime cura(n)te Catino consule q(ui) novu(m) imperatore(m) cuperet de Bonifacio comite a se tra(n)sfuga sumere ultione(m) favitque eiusmo(d)i co(n)siliis Etius patricius tu(m) q(ui)a accaeptae ab Honorio revocatio(n)is ex Hispania iniurie stimulis agitaret(ur) tu(m) q(ui)a vetustas i(n)ter se ac Bonifaciu(m) simultates virtutis emulatio adauxisset quin i(m)mo ea(m) ob i(n)iusta(m) revocatio(n)is nota(m) Etius novos et omniu(m) periculosissimos roma(n)o i(m)perio co(n)civit motus. Na(m) cu(m) apud Mesios, a q(ui)bus paterna(m) ut diximus h(ab)ebat origine(m), co(n)versatus e(ss)et Danubii accolas populos regesque habebat notissimos. Quare maximu(m) a(n)i(m)o agita(n)s facinus Hu(n)nos ad Italiae invasione(m) primus excitavit, ge(n)te(m) ut ostendimus scytica(m) quae, auditis Visigothor(um) successibus, eor(um) exemplo finibus egressa apud Pannoniam per id temporis consedebat.
Comite i(n) belli hispanici adversus Vandalos Svevos
Etius novos et omniu(m) periculosissimos roma(n)o i(m)perio co(n)civit motus
m.e.: Augustinus episcopus (a stampa): pater / ipone(n)sis / su(m)me dilexit Boni- / faciu(m) comitem / Thracem, Tribu- / nu(m) in Africa. / Castinus et Bonifa- / cius duces coniu(n)ti / res laude dignissi- / mas gesserunt / con(tra) Barbaros. / Odiu(m) Castini in / Bonifaciu(m) ob excel- / lentiam consilii / et rer(um) gere(n)dar(um) / et emulatione(m) suae / virtutis. / Bonifacius ultio(n)i / vir in Africa(m) cla…/ revertitur. / Etius et Castinus / odio se prosequu(n)- / tur virtutis aemu- / latione. / Hunni scithici / apud Pannonia(m) consedebant / excitati primum / ad Italiae cladem / ab Etio illo pa- / tricio Mesio. /
m.i.: Honorii / moritur / Romae sine / successore / legitimo. / Io(hannes) quida(m) / tirannide(m) / imperii acce- / pit (?) consi- / lio (?) Castini / consulis / et Etii patri- / cii. /

hispanici] ^expeditione^ adversus Vandalos
co(n)civit] conci^ta^vit
IncTriv_B141_b2r