|
Incunabolo
|
|
Materia: Carta.
|
|
Misure
fogli: mm 1. 309 x 215
|
|
Misure
specchio: mm 1. 219-226 x 143
|
|
Misure
fogli: mm 2. 302 x 210
|
|
Misure
specchio: mm 2. 233 x 157
|
|
Misure
fogli: mm 3. 307 x 212
|
|
Misure
specchio: mm 3. 245 x 160
|
|
Misure
fogli: mm 4. 307 x 212
|
|
Misure
specchio: mm 4. 244 x 146
|
|
Legatura: Moderna.
|
|
Decorazione: 2. Iniziali di testo alternamente rosse e blu di altezza varia (cc. a2r-v, a3r, b2v, b4v, c1v, c3r, d3v, d5v-d6r); segno di paragrafo blu/rosso alle cc. a2r, b2v, c1v, c3r, d3v, d6r.
|
|
Note di possesso - Ex libris: Risg.post.: 1ª £ 6 2ª _ 5 3ª _ 4 4ª _ 3
A c. 3. a1r, una nota difficilmente leggibile: Bi[.....] Florentine Pauper(um) [.... ..... .... alcune parole illeggibili] [una riga illeggibile]. Sotto, di altra mano: Restauratus mense Augusto 1690.
|
|
Risg. ant.: ex libris Cazzamini Mussi. Al recto della guardia anteriore: 10, 50 (?).
|
|
Condizioni: Integro 1. Mancano la c. 2. a1 (bianca), la c. 3. i4 (bianca), la c. 4. i4 (bianca). Stato di conservazione discreto. Buchi di tarli sulle carte in 1; qualche macchia sulle carte di 2 e 3.
|
|
Postille (mano 1)
|
|
Strumento: penna.
Inchiostro: "bruno chiaro".
Posizione: "interlinea"; "corpo del testo"; "margine esterno"; "margine interno".
|
|
Lingua: Postille in latino.
|
|
Datazione: Sec. XVI
|
|
Quantità e distribuzione: Postille limitate ai fascicoli d-e di 1 (satire 4-6). Le postille sono rarissime fino al fascicolo c di 1. Postillato il solo 1, con poche postille fino al fascicolo c; le postille si infittiscono nei fascicoli d-e (satire 4-6).
|
|
Tipologia delle postille
Note filologiche:
Aggiunta nel m.i. di versi mancanti nel testo (es. c. c6v). Qualche correzione interlineare (es. cc. a5r, c5v, c6r), molto piú frequente nel fascicolo d. Correzione della punteggiatura (es. c. d1r).
Note esegetiche:
Alcune note di commento al testo (es. cc. d2r, d2v, d3v, e2r), con qualche citazione da autori (Orazio, Virgilio).
Note linguistiche:
Chiarimento interlineare di numerosi passi del testo, che fa ipotizzare una fruizione di studio personale (es. cc. d1v, d2r-v, d3r, d4v ecc.).
Altro:
Qualche intervento a inserire la separazione delle parole (es. c. a3v). Inserimento di piccola iniziale nello spazio lasciato dallo stampatore per la miniatura (c. c5r). Parafrasi del testo.
|
Testo
| Postilla
|
1. c. d2r [num. mod. 20r]
[PERSIUS Sat. V, 31-50]
Bullaque succinctis Laribus donata pependit;Cum blandi comites totaque impune SuburraPermisit sparsisse oculos iam candidus umbo;Cumque iter ambiguum est (et) vitae nescius erroDeducit trepidas ramosa in compita mentes,Me tibi supposui: teneros tu suscipis annosSocratico, Cornute, sinu; tunc fallere sollersApposita intortos ostendit regula mores,Et premitur ratione animus vincique laborat,Artificemque tuo ducit sub pollice vultum.Tecum etenim longos memini consumere soles,Et tecum primas epulis decerpere noctes:Unum opus (et) requiem pariter disponimus ambo,Atque vereconda laxamus seria mensa.Non equidem hoc dubites, amborum foedere certoConsentire dies (et) ab uno sydere duci:Nostra vel aequali suspendit tempora LibraParca tenax veri, seu nata fidelibus oraDividit in Geminos concordia fata duorum,Saturnumque gravem nostro Iove frangimus una.
Commento: Laribus donata. [...] Lares aute(m) dii domestici Maniae deae filii su(n)t (et) caninis pellibus Plutarcho auctore i(n)duunt(ur), quas ideo succingunt ut expeditior(e)s promptioresque sint. Nam diligentes exactores uniuscuisque vitae sunt (et) humanaru(m) actionum speculatores, scelerumque ultores. Quapropter (et) canes iuxta eos assident, quoniam ad investigandum sagaces sunt. Suburra tota. Suburra regio Romae est dicta, ut Varro scribit, vel quod sub tereo carinarum muro esset, vel quod fuerit sub antiqua urbe. Vel potius a pago succusano, sic dicto quia succurrit carinis. Haec iuxta cari(n)as Celio monti coniuncta erat. Suburram autem pro viris suburranis co(n)tinens pro contento ponit. Iam candidus v(er)bo. Cum iam id aetatis essem, ut in militiam scribi possem. Umbo eni(m) curvatura scuti est, quam tamen pro scuto ponunt. Tyrones vero albis scutis utebantur ad eorum novitatem tyrocinii demonstrandam. Virgilius: "Parmaque inglorius alba". Contra veterani [..] strenui milites picta scuta gestabant, ut apud eundem poetam. | Interventi interlineari
Bullaque ... pependit] sulla riga soprastante: In forma(m) cordis humani, ut memissent se no(n) obliviosos / esse d(e)bere
comites totaque impune] interl.: adera(n)t prius vetiti
erro] erro^r^
Socratico, Cornute, sinu] interl.: ut e(st) nutricu(m)
ostendit] corr. in interl.: ^ex^tendit
regula mores] interl. e m.e.: no(n) norma q(ue) [???]
laborat] interl. e m.e.: tanq(uam) i(n)vitus p(ro) re sua
Artificemque ... vultum] interl.: anim(us) removet dele(n)da et adibet [???] ex tua sente(n)tia
requiem ... ambo] interl. e m.e.: q(ue)cu(m)q(ue) v(e)l lecti v(e)l me(n)sae vigiliae et so(m)pni nobis / iis [???] te(m)po/rib(us) co(m)mu/nes era(n)t
vereconda] verec^u^nda
amborum foedere certo] interl.: et anaphore su(m)pto
sydere duci] aggiunta al termine del verso, interl.: uno exortu et ascendenti
ora] ·/· ^h^ora
Geminos] ·//· ^nos^ Geminos
Saturnumque ... una] interl. sotto il verso: benignitate n(ost)ri sideris soluim(us) i(n)ertia(m) et grave veternu(m) Interventi nel m.e.: umbo] m.e.: unbone(m) accipim(us) façe/iola(m) alba(m) quae assuta / virili togae erat, aliter / purpurea si maggistra/ta(m) gerere(n)t
Nostra vel] m.e.: Nostra v(e)l. Sensus e(st) v(e)l / una parcar(um), quae nu(m)q(uam) / fallit, eode(m) principio (et) ex/itu(m) metit(ur) nostra te(m)po/ra, ut q(ue) uni co(n)cedit alte/ri no(n) deneget, seu ana/phores eade(m) a(m)bob(us) dividit / equales vitae cursus (et) / legis [???] sanctione(m) / i(n) nos geminos q(ua)si gemello/s, v(e)l una (et) eade(m) hora / i(n) luce(m) editos
|
IncTriv_B136_d2r
|
Postille (mano 2)
|
|
Strumento: penna.
Inchiostro: "rosso" (molto sbiadito).
Posizione: "margine esterno".
|
|
Lingua: Postille in latino.
|
|
Datazione: Sec. XV
|
|
Quantità e distribuzione: Postille limitate. Postillato il solo 2, fino a c. c3r.
|
|
Tipologia delle postille
Disegni o segni:
Una manicula a c. c3r.
Altro:
Notabilia riassuntivi dei contenuti del testo.
|
Testo
| Postilla
|
2. c. b6r [num. mod. 11r]
[PERS. Sat. III 55-57]
Invigilat, siliquis (et) gra(n)di pasta pole(n)ta; / Et tibi quae Samios diduxit littora ramos / Surgente(m) dextro mo(n)stravit limite callem.
Polenta vero, ut libro octavo supra decimum scribit Pli(nius), "nicenis contusi hordei libris ternisque seminis lini (et) coriandri seminis libra salisque acetabulo" milio interdu(m) adito fit. [...] Samios autem ramos propter Pythagoram Samium dixit, non quod littere huius inventor fuerit, sed quonia(m) ho(min)is vita(m) i(n) hui(us) littere forma(m) prim(us) diviserit. | m.e.: polenta / Samios.
|
Osservazioni varie
In 2, una sporadica nota di mano diversa a c. b2r. In 3, qualche sporadica nota sulle carte iniziali, molto sbiadita e difficilmente leggibile (es. cc. a3r-a5r); titolo corrente di mano diversa nel m.sup. alle cc. a5r-d1r, a numerare le satire. Qualche sporadico intervento di correzione a lezioni a testo alle cc. d2v, e2r ecc. In 4, solo qualche lezione registrata a m. da mani diverse (es. c. a3v una prima mano; cc. a4v, b1v, c1r, c3v una seconda mano).
|